Jakiego radia słucham? Powiedziałbym Wam bez wahania. Nawet chwili bym się nie zastanawiał i nie martwił kryptoreklamą. Rzecz w tym, że ja go już po prostu w ogóle nie słucham. Przestałem zwracać na nie uwagę. Bo umarło, a żeby być precyzyjnym – zdechło.

Niektórzy zaryzykowaliby stwierdzenie, że zostało zabite. Nie zgodzę się z tym. To nie było tak, że pewnego dnia, gdy zmieniałem fale radiowe, słyszałem tylko szum. Stało się coś o wiele gorszego. Duch radia był wysysany z niego bardzo powoli. Wbijane były w niego kolejne szpilki aż do teraz, gdy ze słuchaczy robi się bezmózgie Yeti.

Już gdy w wakacje 2003 roku upadało Rock Radio, ze względu na to, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji odmówiła przyznania mu nowej koncesji, duża część osób protestujących wiedziała, że coś tu jest nie tak. Widać było, jak czarno na białym, że chodzi o politykę, zwłaszcza gdy wyszło na jaw, że ostatnia kontrola KRRiTV odbyła się, gdy pasmem Rock Radia zarządzała poprzednia rozgłośnia. Dzisiaj niewielu pamięta liczne petycje przeciwko zamknięciu stacji i złośliwo-ironiczne komentarze ludzi odpowiedzialnych za jej zamknięcie, wiedzących, że i tak postawią na swoim. Nawet we wszystkowiedzącym internecie, wpisując hasło “Rock Radio”, niewiele można się dowiedzieć o problemie.

Nie tylko jednak wtedy okazało się, że wszelkiego rodzaju petycje nie dają rezultatów. Świeża jest sprawa Radia Bis, które w ostatnich latach zaczęło notować coraz lepsze wyniki słuchalności. Stało się to m.in. dzięki postawie Pawła Sito, który przyjął “świeżą krew” do stacji (m.in. Novika). Zaczął ją rozwijać, jednak również stawać się wrogiem dla przyszłej władzy. Do audycji, po śmierci Jana Pawła II, zaproszono osoby różnej wiary, a nawet ateistów i feministki, co spotkało się z oburzeniem środowiska konserwatywnego.

Wygrane wybory parlamentarne przez Prawo i Sprawiedliwość spodowowało duże zmiany w radiu. Nowym dyrektorem został Jacek Sobala, który niegdyś był publicystą telewizji Puls, powstałej na bazie TV Niepokalanów. Jedną z jego pierwszych decyzji było zdjęcie z ramówki audycji Masala, która dotyczyła walki z faszyzmem w Polsce. W jej zapowiedzi padło z ust członka organizacji antyfaszystowskiej “Nigdy Więcej” sformułowanie, że “podżegający do przemocy faszyści są często blisko związani z Ligą Polskich Rodzin i Młodzieżą Wszechpolską”. Dyrektor Sobala zapowiedział, że to tylko początek zmian. Z radia powoli znika muzyka alternatywna, nie ma już również miejsca dla brzmień ciężkich. Na początku liczne petycje, w których słuchacze żądali oddania radia w ręce osób, które je kochają – szybko odeszły w zapomnienie.

Skandal za skandalem, a jest jeszcze Trójka. Tutaj wszystko jest piękne, jeśli patrzy się na okładkę. No, może pomijając nowe logo, na które zostały wydane ogromne pieniądze, a które w niczym nie przypomina kultowego znaku. Tu oczywiście nadal mamy wspaniałe osobistości. Jest Marek Niedźwiecki, jest Piotr Kaczkowski, a także Piotr Stelmach czy Wojciech Mann, który tak pięknie mówił na jednym z polskich pseudofestiwali, że kocha radio. Nie zmienia to jednak faktu, że stacja ogólnym programem zaczęła coraz bardziej upodabniać się do innych komercyjnych rozgłośni. Kultowy Program III z lat 60., stał się marną “trójczyną” goniącą za odbiorcą masowym. Obniżył się poziom stacji, kultura poszła w zapomnienie. Śladowe ilości nadziei pozostawiają audycje autorskie wspomnianych wcześniej dziennikarzy, a właściwie osobowości polskiego radia.

Osobną działką są stacje pokroju Radia Eska. Ramówka w której nie ma miejsca na audycje autorskie. Godzina muzyki przerywana wejściami spikerów, którzy swoimi ciepłymi, krystalicznie czystymi głosami nadającymi się równie dobrze do tele-sprzedaży lub seks-linii, obwieszczają kolejne odmóżdżające konkursy. Wysyłając SMS-a można wygrać wszystko, cała zabawa polega na napisaniu czegoś NAJ, co zwróci uwagę prowadzącego. Najlepiej żeby było najgłupsze – przeczytanie na antenie i bilet na wymarzoną imprezę gwarantowany.

Jakże różni się naprędce spakowana i wysłana płyta przez Panią Jadzię z sekcji korespondencyjnej tego typu stacji od krążka który wygrałem w konkursie Marka Niedźwieckiego, z zapakowanym liścikiem, w którym znalazłem osobiście napisane życzenia “miłego słuchania”, wyszczególnione ciekawe utwory i dopisek, że “paczka zostanie wysłana priorytetem, bo każdy dzień bez tej płyty jest dniem straconym”.

Co do samej muzyki w Esce, czy też w jej odłamie – Esce Rock – jest taka jak sama stacja: bezpłciowa, bez jakiejkolwiek formy i nie mająca sobą nic do przekazania. Czasami by omamić słuchacza puszcza się jakiegoś klasyka, ale to złudzenie jakości szybko przemija i przede wszystkim ginie w morzu komercyjnej papki. Tygodniowa playlista zamyka się w około 20-30 utworach, z czego połowa przechodzi do następnego tygodnia. Patrząc jednak na całe miesiące, rotacja jest minimalna. Od razu przypominają się slogany z teledysku grupy Korn “Y’all Want A Single”: “muzyczny monopol?”, “90% płyt czołowych wydawnictw w ogóle nie daje zysku”, “przemysł muzyczny wydaje tygodniowo 100 piosenek”, “tylko cztery piosenki dodawane są co tydzień do rotacji w playliście”, “czołowe piosenki tygodnia powtarzane są 100 razy tygodniowo”, “czy to wszystko co chcesz usłyszeć?”.

Patrząc na brać za oceanem, wcale nie jest lepiej. Amerykanie też mają swojego Howarda Sterna… ale niewielu poza nim interesuje już muzyka jako forma sztuki. Być może kolejne pokolenie będzie już tylko znało radio z opowiadań lub jego nowa forma będzie opierać się na pracy syntezatorów mowy. Nadzieję daje jeszcze internet. Co prawda nie jest łatwo znaleźć porządny kawałek artystycznych dźwięków, przebijając się przez gąszcz muzyków na serwisach typu MySpace, ale liczba osób szukających tam alternatywnych dźwięków jest na tyle duża, że pozwala sądzić, że słuchacze potrzebują czegoś więcej niż odmóżdżania serwowanego im przez “sprzedawców” muzyki.

Również internetowe rozgłośnie zyskują coraz większą popularność. Tam posłuchać można wszystkiego i widać, że osoby zaangażowane w reanimowanie całej idei radia, mają dusze i robią to co robią z pasją i miłością. Obawy jednak pojawiają się, gdy pomyśli się o pieniądzach, które powoli i tutaj zaczynają dawać znać o sobie. W jednym z wyemitowanych przez stację TVN materiale Roman Młodkowski przekonywał, że mimo na razie małych zysków, w radio internetowe warto się pobawić. Nie wątpię jednak, że w przyszłości i tu pojawią się większe sumy, które mogą zepchnąć fanów muzyki do kolejnego undergroundu. Tylko, że powoli nie ma już gdzie uciekać.

M. Kubicki

Tagi: radio, radio bis, trójka